Điều trị “cứt trâu” trên da đầu trẻ sơ sinh

6400

Trong quá trình khám chữa bệnh chuyên ngành, chúng tôi gặp 2 hai trường hợp thú vị từ hai bà mẹ mang con đến khám với triệu chứng “cứt trâu” trên da đầu trẻ mà trong một thời gian dài không chấm dứt, nghe hàng xóm mách bảo có thể do nhiễm “giun sán” nên đã đưa con từ Quảng Ngãi (ca bệnh thứ 1) và Buôn Ma Thuột (ca bệnh thứ 2) đến Phòng khám để xét nghiệm và điều trị.

Qua thăm khám và tư vấn cho gia đình bệnh nhi cũng như cách thức chăm sóc điều trị cho bé, nay các trẻ đã sạch cứt trâu trên đầu. Chúng tôi xin chia sẻ một số thông tin từ các đồng nghiệp đã viết về chứng “cứt trâu” trên đầu trẻ ở các trang tin sức khỏe như thể loại trừ các bệnh giun sán trong các bệnh nhi như thế.

Điều trị “cứt trâu” ở trẻ sơ sinh

Có nhiều trẻ mới sinh hoặc được vài tháng tuổi có nhiều “cứt trâu”, biểu hiện là những mảng sừng rất dày trên da đầu gây ngứa ngáy, khó chịu. Có trường hợp mỗi khi tắm gội chịu khó kỳ cọ cho trẻ dần dần sẽ hết. Nhưng cũng có trường hợp trẻ không khỏi mà lớp sừng trên da đầu lại mọc dày hơn kèm theo rụng tóc, chảy nước vàng… khiến cha mẹ rất lo lắng không biết cách chữa như thế nào?

Trẻ em mới sinh, trên da đầu nhất là vùng thóp có những tảng vẩy da dầy màu nâu xám ta thường gọi là “cứt trâu “. Đó là những chất do tuyến bã nhờn tiết ra đọng khô lại có nhiệm vụ bảo vệ vùng thóp còn phập phồng. Nếu cứt trâu thành lớp mỏng thì chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, không đáng ngại. Trẻ em càng lớn “cứt trâu” càng ít đi,đến 2-3 tuổi có thể hết hẳn. Nhưng cũng có trường hợp “cứt trâu” đóng thành từng tảng dày bết vào chân tóc, bóc lên thấy da đầu ở đó hơi đỏ ướt. “Cứt trâu” dày làm em bé ngứa ngáy phải gãi đầu có thể có những biến chứng nhiễm khuẩn nung mủ (chốc đầu), nổi đinh nhọt ở da đầu, vì cứt trâu là môi trường tốt cho vi khuẩn ngoài da (liên cầu, tụ cầu) phát triển. “Cứt trâu” nhiều có thể làm rụng tóc, thưa thớt hay từng đám vì chất nhờn tiết ra nhiều vít lỗ chân tóc gây rối loạn dinh dưỡng và làm rụng tóc.

Điều trị “ cứt trâu ” trên da đầu trẻ sơ sinh

-Vài ngày một lần bôi ít dầu parafin lên da đầu để vài giờ cho cứt trâu bở ra, sau đó gội bằng nước chanh loãng. Làm như vậy 3-5 lần lớp cứt trâu sẽ mỏng dần.Nếu “cứt trâu” ít, mỏng, không cần chữa. Chỉ cần gội đầu bình thường dần dần em bé lớn sẽ hết “cứt trâu”. Nếu cứt trâu thành từng tảng dầy như trường hợp của bé có thể áp dụng một trong các biện pháp sau:

-Có thể bôi một số thuốc kem, mỡ như acid salicylic 2%, chlorocid 1%, erythromycin 1%, diprosalic, kết hợp gội đầu bằng nước chanh, bồ kết loãng, nước lá chè tươi. Khi gội hết sức nhẹ nhàng, tránh cào vò mạnh có thể làm da đầu bé sây sát sẽ biến chứng thành nung mủ, chốc lở, mụn nhọt…

-Nếu đã thành biến chững chốc đầu, đinh nhọt nhất thiết phải đi khám ở thầy thuốc chuyên khoa để được hướng dẫn điều trị thích hợp.

Thật sai lầm khi một số mẹ cố gắng kỳ cọ mạnh tay để loại bỏ ‘cứt trâu’ trên đầu bé. “Cứt trâu” là những vảy cứng trên da đầu, màu vàng hoặc xám, tập trung thành đám hoặc toàn bộ da đầu, gặp ở bé có độ tuổi vài tuần đến một năm tuổi. Hiện tượng này không gây ảnh hưởng đến sức khỏe mà chỉ gây mất thẩm mỹ. Tuy nhiên, nếu vùng da có “cứt trâu” trên đầu trẻ bị phát ban do nhiễm trùng thì cha mẹ nên đưa con đi khám, bởi có thể trẻ bị viêm nhiễm hoặc chàm bã nhờn.Mẹo nhỏ trị “cứt trâu” ở trẻ nhỏ

Nguyên nhân hình thành “cứt trâu”

Nguyên nhân hình thành “cứt trâu” có thể là do sự bài tiết quá mức các chất nhờn của nang tuyến, gây dính bết các tế bào da chết thành từng mảng gắn chặt vào da đầu. Một số nguyên nhân có thể dẫn đến sự gia tăng bài tiết chất nhờn chính là: nội tiết tố của mẹ vẫn còn lưu hành trong máu của bé; hệ tiêu hóa chưa trưởng thành không có khả năng hấp thu đủ biotin; các vitamine thiết yếu và muối khoáng hiệu quả; gội đầu không thường xuyên làm tích tụ chất nhờn và gia tăng các vi khuẩn.

“Cứt trâu” cũng có thể gặp ở những trẻ bị bệnh viêm da cơ địa. Ngoài biểu hiện “cứt trâu”, trẻ còn có những vùng da khi sần, nhiều mụn nhỏ li ti, gặp nhiều ở má, trán… xuất hiện nhiều đợt dù được điều trị.

“Cứt trâu” là môi trường thuận lợi để cho nấm Pityrosporum ovale phát triển làm cho bé ngứa ngáy khó chịu. “Cứt trâu” là một hiện tượng bình thường và vô hại¸có thể xảy ra ở 50% trường hợp trẻ nhũ nhi. Trong một số hiếm trường hợp, “cứt trâu” có thể lan đến những vùng da khác của trẻ.

Những dấu hiệu thường gặp

Trẻ em càng lớn “cứt trâu” càng ít đi, đến khi trẻ 1 tuổi có thể hết hẳn. Nếu cứt trâu là lớp mỏng thì chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường không đáng lo ngại. Nhưng cũng có trường hợp “cứt trâu” đóng thành từng tảng dày bết vào chân tóc, dày làm bé ngứa ngáy phải gãi đầu thường xuyên. Như vậy có thể gây biến chứng nhiễm khuẩn mưng mủ, nổi đinh nhọt ở da đầu. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp của hiện tượng “cứt trâu”:

-Vảy cứng từng mảng hoặc toàn bộ vùng đầu;

-Vùng “cứt trâu” bị rụng tóc;

-Da bóng nhờn và nứt nẻ, bên dưới vảy da đỏ ướt;

-Trẻ có thể hay quấy khóc;

-Nếu bội nhiễm liên cầu, tụ cầu sẽ có hiện tượng viêm nhiễm, chảy nước vàng, chốc nhọt…

Các cách loại bỏ “cứt trâu” ở trẻ nhỏ

Điều trị “ cứt trâu ” trên da đầu trẻ sơ sinh

-Để giải quyết hiện tượng “cứt trâu”, các bà, các mẹ không được cố gắng lấy hoặc kỳ cọ mạnh tay vì sẽ làm da bé bị tổn thương, viêm nhiễm.

-Bôi lên da đầu loại dầu chăm sóc da dành cho trẻ nhỏ hoặc một trong các loại sau: parafin, vaseline, mỡ axit salicylic 2% trước khi tắm gội vài ba giờ để làm cho lớp vảy mềm và tự tróc ra;

-Gội đầu cho trẻ bằng chanh hoặc loại dầu gội có độ pH thấp. Trường hợp nhẹ và vừa sẽ chóng sạch “cứt trâu”, nếu trẻ bị nặng cần làm vài ngày cho sạch hẳn.

-Nếu trẻ bị “cứt trâu” có kèm theo viêm da cơ địa hoặc có bội nhiễm liên cầu, tụ cầu thì bắt buộc phải đưa trẻ đi khám, tuyệt đối không được bôi thuốc tùy tiện cho trẻ.

-Đề phòng cứt trâu, cần giữ da đầu trẻ sạch, khô. Gội đầu hàng ngày bằng dầu gội của trẻ để loại bỏ chất nhờn và tế bào chết.

-Vào những ngày ấm áp, không cần đội mũ cho trẻ vì có thể gây bí và ẩm da đầu. Nên chọn những chiếc mũ có chất liệu cotton mềm mại để đội cho con.

Trẻ bị ‘cứt trâu’ có phải do vệ sinh kém?

Nguyên nhân

Các chuyên gia chưa tìm được nguyên nhân trực tiếp gây ra hiện tượng cứt trâu. Tuy nhiên, cứt trâu không phải do nhiễm trùng, dị ứng hoặc vệ sinh kém. Thông thường, cứt trâu sẽ tự khỏi mà không cần điều trị gì sau 1 hoặc 2 năm.

Một trong những nguyên nhân được đề cập đến nhiều nhất của cứt trâu là do tình trạng những tuyến nhờn của các nang lông hoạt động quá mức. Khi các chất nhờn được tạo ra quá nhiều sẽ kết dính các tế bào da chết và không cho các tế bào này bong tróc. Nó cũng có thể kích thích sự phát triển của một loại nấm trên da bé. Loại nấm này có tên Pityrosporum ovale sống nhờ vào chất nhờn và các tế bào da chết và có thể gây ra triệu chứng khó chịu cho bé do da bị kích thích và đỏ.

-Một số nguyên nhân tăng tiết chất nhờn

-Nội tiết tố của mẹ vẫn còn lưu hành trong máu của bé.

-Hệ tiêu hóa ở bé chưa trưởng thành, không có khả năng hấp thu đủ biotin, các vitamin thiết yếu và muối khoáng hiệu quả.

-Gội đầu không thường xuyên cho con làm tích tụ chất nhờn và gia tăng các vi khuẩn.

Triệu chứng

-Những mảng vảy đóng trên da đầu.

-Vài vùng da bị đỏ.

-Da bóng nhờn và đóng vảy nứt nẻ.

-Bé quấy khóc hoặc dễ bị kích động.

-Có thể nổi ban gần tai và lông mày.

Hầu hết các trường hợp là nhẹ nhưng cần chú ý xem bé có bị hăm hay sưng phồng trên da đầu không. Nếu các chỗ sưng phồng trên da đầu bất thường hơn so với các vảy da thông thường, đó có thể là dấu hiệu của nấm da đầu.

Điều trị

Không nên dùng bất kỳ loại hóa chất mạnh nào như các loại dầu gội trị gàu hoặc các biện pháp điều trị mạnh tay áp dụng cho bé, trừ khi nó thật sự cần thiết. Trong hầu hết trường hợp, triệu chứng sẽ giảm với những biện pháp sau đây:

-Rửa da đầu cho con thường xuyên hơn để loại bỏ sự tích tụ các chất nhờn.

-Sử dụng dầu gội dành cho bé hoặc có thể thử dùng dầu gội có chứa Biotin.

-Bôi những loại dầu như vaseline buổi tối trước khi bé ngủ. Vaseline sẽ làm mềm các vảy da đầu lúc ngủ và bạn có thể chải đầu cho chúng bong ra vào sáng hôm sau.

-Nếu các vảy da đầu vẫn không bớt, thử bôi một số loại dầu tự nhiên như dầu olive lên da đầu bé. Chờ khoảng 15-30 phút cho để cho dầu làm mềm các vảy rồi chải cho chúng bong đi bằng loại bàn chải mềm. Cần chú ý rửa sạch da đầu không để còn chất dầu sau đó, bởi vì Pityrosporum ovale sẽ sống và sinh sôi trên da đầu nhiều dầu.

Khắc phục những khó chịu do “cứt trâu” ở trẻ

Điều trị “ cứt trâu ” trên da đầu trẻ sơ sinh

Khi mới sinh, các tế bào da đầu ở trẻ nhỏ phát triển với tốc độ rất nhanh, nhiều lần hơn so với tế bào già. Vì vậy, các lớp tế bào không bong ra kịp và để lại một lớp tế bào dạng miếng khá cứng, màu vàng nhạt, có thể hơi nhờn, dân gian thường gọi là cứt trâu. Đây là một hiện tượng bình thường và vô hại, có thể xảy ra ở 50% trường hợp trẻ nhũ nhi và tự khỏi trong vòng vài tuần đến vài tháng.

Nguyên nhân đầu tiên là do tình trạng những tuyến nhờn của các nang lông hoạt động quá mức. Nó cũng có thể kích thích sự phát triển của một loại nấm trên da trẻ em và gây ra triệu chứng khó chịu cho trẻ. Một số nguyên nhân có thể dẫn đến sự gia tăng bài tiết chất nhờn: nội tiết tố của mẹ vẫn còn lưu hành trong máu của bé; hệ tiêu hóa chưa trưởng thành không có khả năng hấp thu đủ biotin, thiếu các vitamin thiết yếu; gội đầu không thường xuyên làm tích tụ chất nhờn và gia tăng các vi khuẩn. Để hạn chế những khó chịu của cứt trâu mang lại, bạn nên gội đầu cho bé thường xuyên. Trước khi tắm gội cho bé hằng ngày, bạn cần làm ướt vùng tóc này bằng nước chè hoặc chanh. Sau đó, bôi dầu ôliu hoặc vaselin vào chỗ có cứt trâu, để 15 – 20 phút rồi lấy lược của bé chải nhè nhẹ theo các hướng từ trên xuống, từ dưới lên, trái qua phải và ngược lại. Cuối cùng nên gội sạch lại đầu cho bé bằng dầu gội dành cho trẻ nhỏ. Có thể hòa một chút muối tinh vào nước tắm gội của bé để giúp cơ thể trẻ vệ sinh, giữ cảm giác sạch sẽ, mát mẻ.

Nếu cháu có biểu hiện tăng dày vảy thì bạn nên đưa trẻ đến các phòng khám chuyên khoa da liễu để khám và điều trị. Tuyệt đối không nên dùng tay để cạy những đám gầu của trẻ, vì sẽ làm da bé bị tổn

Bệnh “cứt trâu” ở trẻ nhỏ

” Cứt trâu ” là những vảy cứng, những đốm nâu màu vàng hoặc màu xám cứng đóng vẩy trên đầu bé. Ngoài ra, “cứt trâu” có thể lan xuống mặt, xuống người, giống ban đỏ có vẩy. “Cứt trâu” thường gặp ở những bé có độ tuổi từ vài tuần đến một năm tuổi.

1. Nguyên nhân hình thành “cứt trâu”

-Do sự bài tiết quá mức các chất nhờn của nang tuyến, gây dính bết các tế bào da chết thành từng mảng gắn chặt vào da đầu;

-Nội tiết tố của mẹ vẫn còn lưu hành trong máu của bé.

-Hệ tiêu hóa chưa trưởng thành, không có khả năng hấp thụ đủ biotin, các vitamin thiết yếu và muối khoáng hiệu quả.

-Gội đầu không thường xuyên làm tích tụ chất nhờn và gia tăng các vi khuẩn.

-Cứt trâu là môi trường thuận lợi để cho nấm Pityrosporum ovale phát triển làm cho bé ngứa ngáy khó chịu

Lưu ý: Không nên dùng tay cố gắng kỳ cọ mạnh tay để loại bỏ “cứt trâu” trên đầu bé.

2. Cách loại bỏ “cứt trâu” trên đầu bé

-Bôi lên những chỗ có “cứt trâu” những loại dầu chăm sóc da dành cho trẻ nhỏ như” parafin, vaseline, mỡ axit salicylic 2% trước khi tắm gội vài ba giờ để làm cho lớp vảy mềm và tự tróc ra;

-Dùng chanh hoặc các loại dầu gội có độ pH thấp gội đầu cho trẻ. Nếu bé bị nhẹ sẽ nhanh hết, còn nặng thì kiên trì tắm cho bé vài ngày;

-Tuyệt đối không được tùy tiện bôi thuốc cho bé, vì nến trẻ bị “cứt trâu” có kèm theo viêm da cơ địa hoặc có bội nhiễm liên cầu, tụ cầu thì bắt buộc phải đưa bé đi khám.

3. Cách phòng tránh bệnh “cứt trâu” cho bé

-Cần giữ da đầu trẻ sạch, khô. Gội đầu hằng ngày bằng dầu gội của trẻ để loại bỏ chất nhờn và tế bào chết.

-Vào những ngày ấm áp, không cần đội mũ cho trẻ vì có thể gây bí hơi và ẩm da đầu. Nên đội cho bé những chiếc mũ có chất liệu cotton mềm mại.

PGS.TS. Triệu Nguyên Trung và Ths.Bs. Huỳnh Hồng Quang